052_Temperatura_Skale+temperatur_Ciepło

**// Pl //** Obrazek obok przełącza na stronę gdzie jest „google translater”. Czarna strałka pokazuje gdzie trzeba kliknąć po przełączeniu się na stronę. Tekst do tłumaczenia skopiować tu (Ctrl+C, kopiuj) i wkleić tam (Ctrl+V, wklej) **// Ru //**// Изображение переходит на следующую страницу, где "Google Переводчик. Черная стрелка показывает, где нужно нажать, когда вы включаете в сторону. Скопируйте текст для перевода здесь (Ctrl + C копия) и вставить его туда (Ctrl + V вставить). // **// En //** The image switches to the next page where "google translater. The black arrow shows where you need to click when you switch on the side. Copy the text to translate here (Ctrl + C copy) and paste it there (Ctrl + V paste). **// F //** //L'image à côté de la bascule vers la page où il est «traducteur de Google. La flèche noire indique l'endroit où vous devez cliquer lorsque vous basculez sur le côté. Copiez le texte à traduire ici (Ctrl + C Copier) et collez-là (Ctrl + V Coller)//
 * //__ak pracować?__//**

//Proszę przepisać do zeszytu temat i wpisać datę. Proszę wykonać wszystkie ćwiczenia//

**1.****Temperatura. Skale temperatur.**
Rysunek pokazuje miejsce z linkami. Znajdź swój język. Kliknij (to klick) i przeczytaj artykuł o temperaturze


 * [[image:http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/Annual_Average_Temperature_Map.jpg/400px-Annual_Average_Temperature_Map.jpg]] || [[image:http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/23/Thermally_Agitated_Molecule.gif align="center"]] || [[image:http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/MonthlyMeanT.gif/300px-MonthlyMeanT.gif width="420" height="257"]] ||
 *  Średnie roczne temperatury na całym świecie  ||  Termiczne drgania atomów w cząsteczce białka. A mplitudy drgań zwiększają się wraz z temperaturą. Wiedza o tym że cząsteczki poruszają się cały czas pozwala zrozumieć informacje o cieple i temperaturze.  ||  Mapa pokazuje zmiany miesięcznej średniej temperatury powietrza. P owierzchnia Ziemi ukazana jest w rzucie Mollweide 'a. ||


 * [[image:https://encrypted-tbn3.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcReuqzqIw4k6_PZuYB5SLqu7Oy3VyoboeDrPZtk5MZ6JDNrGdDxHA]]

Fotografia pokazuje rtęciowy termometr lekarski. Współcześnie używa się go bardzo rzadko ponieważ uważa się, że rtęć jest trucizną.

Fotografia pokazuje termometr elektroniczny (cyfrowy). Są one często używane ponieważ są bezpieczne i szybko podają dokładną temperaturę. || ** //Tekst na szarym tle proszę przepisać do zeszytu.// **

Temperatura jest skalarną wielkością fizyczną charakteryzującą ciało. Ciało w termodynamice to układ termodynamiczny. Elementami układu termodynamicznego są różne ciała (np. woda i pływający w niej lód). Temperaturę mierzy się termometrem. Każdy termometr ma część, która musi się stykać z badanym ciałem oraz skalę lub wyświetlacz (monitor). Część, która się styka z badanym ciałem musi być bardzo mała w porównaniu z badanym ciałem. Wtedy pomiar temperatury nie zmienia jej wartości (termometr nie może ogrzewać ani oziębiać badanego ciała). Skale termometryczne powstały w oparciu o umowy, które wskazują na dwa zjawiska i przypisują każdemu z tych zjawisk wartość temperatury. __Skala Celsjusza.__ Umawiamy się, że temperatura w której lód zmienia się w wodę albo woda zmienia się w lód to 0 stopni Celsjusza (0 °C). Temperatura w której para wodna zmienia się w wodę albo woda zmienia się w parę wodną to 100 stopni Celsjusza ( 100 °C). __Skala Kelvina.__ Umawiamy się, że temperatura w której lód zmienia się w wodę albo woda zmienia się w lód to 273 kelwiny (273 K - nie stopnie Kelwina tylko kelwiny). Temperatura w której cząsteczki przestają się poruszać to 0 kelwinów (0 K).

Zależność między wartościami temperatur wyznaczanych w oparciu o te dwie skale przedstawia wzór:

**T = 273 + t lub t =T - 273**

Symbol temperatury określanej w stopniach Celsjusza to mała litera "te" //(t).// Symbol temperatury określanej w kelwinach to duża litera "te" //(T)//

//Poniżej jest tabela dla kilku używanych skal temperatur i określone są sposoby przeliczania na stopnie Celsjisza i odwrotnie. Nie musicie jej przepisywać//**.**



__Skala Fahrenheita.__ Fahrenheit na punkt zerowy swojej skali wyznaczył najniższą temperaturę zimy 1708/1709 zanotowaną w Gdańsku (jego rodzinnym mieście). 100 °F miało być temperaturą jego ciała. Na skutek błędów (miał wtedy stan podgorączkowy) skala się "przesunęła" i 100 °F oznaczało 37,8 °C. Inna anegdota mówi, że chodziło o temperaturę żony Fahrenheita. Prawda, że pięknie. Każde zjawisko, które wybrał Fahrenheit do budowy swojej skali, można bardzo łatwo obserwować w dowolnym momencie i miejscu:).

Tu jest link do opisu skali Rankine'a Tu jest link do opisu skali Delislego Tu jest link do opisu skali Newtona Tu jest link do opisu skali Reaumur'a Tu jest link do opisu skali Romer'a

Czy Fahrenheit naprawdę ulepszył skalę Romer'a? || Fotografia pokazuje termometr zaokienny. W tym termometrze substancją która pozwala odczytać temperaturę może być alkohol lub inna nieszkodliwa ciecz.

Fotografia pokazuje cyfrowy termometr laboratoryjny. || **2. Ciepło**

Historia ciepła wiąże się z temperaturą. Jeżeli dwa ciała mają różne temperatury to po pewnym czasie temperatury te będą jednakowe. Temperatura ciała ciepłego zmniejszy się a ciała zimnego zwiększy się. Do XIX wieku zjawisko wyrównywania temperatur wiązano z przekazywaniem (przepływem, przechodzeniem) ciepła od ciała, k tóre ma wyższą temperaturę do ciała, które ma niższą temperaturę.W XIX wieku **James Prescott Joule** zamienił energię mechaniczną w ciepło. Udowodnił, że ciepło jest jakąś formą energii. To jest **zmiana** **energii wewnętrznej**. Ciągle jednak używa się określenia ciepło.

**//(Tekst, który jest na szarym tle proszę przepisać do zeszytu).//** Obserwacje zjawisk przekazywania ciepła pozwoliły opisać zależność między ilością ciepła a zmianą temperatury i masą ciała tego ciała. Ilość ciepła (pobranego lub oddanego) jest wprost proporcjonalna do iloczynu zmiany temperatury i masy ciała. Współczynnik proporcjonalności nazywa się ciepło właściwe i jest wielkością charakteryzującą materiał ciała. Zależności między tymi wielkościami opisują wzory: gdzie Δ//T// – przyrost temperatury [K] //m// – masa ciała, które zmienia temperaturę [kg] //c// - ciepło właściwe Δ//Q// – dostarczone albo oddane ciepło [J]
 * Jeśli ilość materii będzie podana w kilogramach to

W [|układzie SI] jednostką ciepła właściwego jest [|dżul] przez [|kilogram] i przez [|kelwin]: || Jeśli ilość materii będzie podana w molach to gdzie Δ//T// – przyrost temperatury [K], [°C] //n// – liczba moli, która określa ilość ciała, które zmienia temperaturę [mol] //C// - ciepło molowe Δ//Q// – dostarczone albo oddane ciepło [J] Jednostką ciepła molowego jest ||

Rysunek pokazuje miejsce z linkami. Znajdź swój język. Kliknij (to klick) i przeczytaj artykuł o fazach materii czyli o stanach skupienia


Polska wikipedia podaje, że:
 * Faza termodynamiczna** to jednolita część [|układu fizycznego], oddzielona od innych powierzchniami międzyfazowymi, zwanymi [|granicami faz], na których zachodzi skokowa zmiana własności fizycznych lub chemicznych. Najprostszym przykładem zawsze odrębnych faz są jednorodne [|ciała] będące w różnych [|stanach skupienia] (np. woda i lód, woda i para wodna). Jednak oddzielne fazy mogą też istnieć w ciele pozostającym w jednym stanie skupienia. W fazach powierzchniowych atomy lub cząsteczki zaabsorbowane na powierzchni ciała stałego lub cieczy tworzą na niej jedną lub kilka warstw. Posiadają one większą reaktywnośc chemiczną. Przykładami faz powierzchniowych są detergenty na granicy faz ciecz-gaz (np.: piana) czy wodór na powierzchni katalizatora niklowego.

**//(Tekst, który jest poniżej proszę przepisać do zeszytu).//** **Podział** **stanów skupienia** (tradycyjny, pochodzący z XVII wieku )**, wyróżnia trzy takie stany:**
 * stały ([|ciało stałe])
 * ciekły ([|ciecz])
 * gazowy ([|gaz])

**Podział ten wynika z podstawowych własności substancji w danym stanie:** Stan skupienia substancji (materii) zależy od warunków [|termodynamicznych], czyli [|ciśnienia] [|temperatury] i objętości. Np. [|woda] pod [|ciśnieniem normalnym] w temperaturze poniżej 0°[|C] jest ciałem stałym, w temperaturach od 0 do 100 °C jest cieczą, a powyżej 100 °C staje się gazem.
 * stan stały – trudno jest zmienić objętość i kształt, siły oddziaływania międzycząsteczkowego mają największą wartość, cząsteczki poruszają się ruchem drgającym
 * stan ciekły – trudno jest zmienić objętość, kształt można zmienić bardzo łatwo, siły oddziaływania międzycząsteczkowego są tak małe, że cząsteczki poruszają się chaotycznie od zderzenia do zderzenia (ruchy Browna, dyfuzja i osmoza)
 * stan gazowy – łatwo zmienić objętość i kształt, gaz zajmuje całą dostępną przestrzeń, cząsteczki oddziałują ze sobą tylko podczas zderzeń związanych z chaotycznym ruchem

Zmiany stanów skupienia mają swoje nazwy. Topnienie to nazwa procesu, w którym ciało stałe zmienia się w ciecz. //(proszę dokończyć poniższe zdania)// Krzepnięcie .................................................................................... Parowanie ......................................................................................  Skraplanie .....................................................................................

**Zmiana fazy materii (stanu skupienia)** wymaga dostarczenia lub odebrania [|energii] (ciepła) ale zachodzi/**przebiega w stałej temperaturze**. Ilość wymienianego ciepła jest proporcjonalna do masy substancji zmieniającej stan skupienia i można wyrazić ją wzorem:

//Q// - ilość [|ciepła [J]] //m// – masa [kg] //L// – ciepło przemiany fazowej (np. ciepło topnienia, ciepło skraplania), wielkość charakterystyczna dla każdej substancji [J/kg]



**zasada ta nazywa się Zasada Bilansu Cieplnego. Mówi ona, że ilość ciepła pobranego jest równa ilości ciepła oddanego**.
 * Wymiana energii między ciałami lub układami termodynamicznymi musi być zgodna z zasadą zachowania energii. W omawianych zjawiskach **

//(Chyba nie ma sensu ich przepisywanie, ale jak ktoś chce to bardzo proszę - to są tabele wybrane z wikipedii )//
 * Tu znajdziecie tabele z wartościami ciepła właściwego dla różnych substancji**

// Nowe słowa proszę przepisać do zeszytu. // // Proszę przetłumaczyć nowe słowa. // // Rysunek pokazuje miejsce gdzie klikać żeby usłyszeć polskie słowo. (1. write this word wich you need; 2. cklick on the "Tłumacz" button; 3 click on the loudspeaker icon)//



//**Nowe słowa proszę przeczytać głośno pięć razy.**//